www.Golldennet.com/گلدن نت
درمان پسوریازیس (صدفک)با پماد، داروهای تزریقی و خوراکی و فتوتراپی – دکتر مهرداد مهام
لیزر روشی برای رفع چین و چروک ، جای جوش عمیق و بازسازی پوست
شهریور ۲۴, ۱۳۹۷
رفع جوش پوستی(قرمز،سرسیاه و زیر پوستی) با دارو، فتوتراپی و تزریق
مهر ۲۱, ۱۳۹۷

درمان پسوریازیس (صدفک)با پماد، داروهای تزریقی و خوراکی و فتوتراپی

پسوریازیس یا بیماری صدفک عارضه‌ای پوستی است که با قرمز، پوسته پوسته و زبر شدن لکه‌هایی از پوست همراه است که با پوسته‌ی نقره‌ای رنگی پوشیده می‌شود. لکه‌های صدفک معمولاً روی آرنج، زانو، سر و پایین کمر ایجاد می‌شود، البته احتمال تشکیل شدن آنها در هر نقطه‌ای از بدن وجود دارد. اکثر بیماران فقط با لکه‌های کوچکی مواجه می‌شوند. لکه‌های پسوریازیس گاهی با درد یا خارش همراه است. روش‌های مختلفی برای درمان پسوریازیس وجود دارد که غالباً ترکیبی از آنها برای غلبه بر این عارضه پوستی به کار برده می‌شود. درمان پسوریازیس باید به طور دوره‌ای تجدید شود.

انواع بیماری پسوریازیس


پسوریازیس انواع مختلفی دارد که در ادامه آنها را توضیح می‌دهیم.

پسوریازیس پلاکی

تقریباً ۹۰ ـ ۸۰ درصد از بیماران دچار صدفک به نوع پسوریازیس پلاکی مبتلا هستند. پسوریازیس پلاکی به صورت ضایعه‌های ملتهب و قرمزرنگ برآمده‌ای بروز می‌یابد که با پوسته‌ی سفید و نقره‌ای رنگی پوشیده شده است. این لکه‌ها معمولاً روی آرنج، زانو، پوست سر و پایین کمر دیده می‌شود.

پسوریازیس معکوس

پسوریازیس معکوس زیربغل، کشاله ران، زیر سینه‌ها و در چین‌های پوستی دیگر مانند دور ناحیه تناسلی و باسن مشاهده می‌شود. پسوریازیس معکوس ابتدا به صورت ضایعه‌هایی قرمز رنگ بروز می‌یابد که معمولاً آن پوسته‌ی سخت پسوریازیس پلاکی را ندارد. پسوریازیس معکوس ظاهری براق و صاف دارد.

چون پسوریازیس معکوس در محل چین‍های پوستی و ناحیه‌های حساس ایجاد می‌شود، تحریک ناشی از سایش و تعریق، عارضه را تشدید می‌کند. این عارضه در میان افرادی که اضافه وزن یا چین‌های پوستی عمیق دارند، شایع‌تر است. پسوریازیس معکوس ناحیه تناسلی را نیز درگیر می‌کند.

پسوریازیس اریترودرمیک

پسوریازیس اریترودرمیک التهابی خاص است که ناحیه‌های بزرگی از سطح بدن را به رنگ قرمز آتشین درمی‌آورد. اریتما به معنای سرخ شدن است. این نوع پسوریازیس عموماً در افراد دچار پسوریازیس پلاکی ناپایدار مشاهده می‌شود که ضایعه‌های آن کاملاً مشخص نیست. این گروه از بیماران با پوسته پوسته شدن، خارش شدید و درد مواجه می‌شوند. پسوریازیس اریترودرمیک پی‌آمد عدم تعادل در هومئوستاز بدن است. پروتئین و مایعات بدن در اثر این عدم تعادل از دست می‌رود و فرد دچار بیماری و کسالت شدید می‌شود. ورم ناشی از احتباس مایعات، به ویژه دور مچ پا ایجاد می‌شود. بدن در تنظیم دما به مشکل برمی‌خورد و در نتیجه بیمار دچار لرز می‌شود.

پسوریازیس خالدار

پسوریازیس خال خال غالباً در دوران کودکی یا جوانی و به صورت لکه‌های قرمز رنگ کوچک و مجزایی شروع می‌شود که عموماً به اندازه ضایعه‌های پسوریازیس پلاکی ضخیم یا فلسی و زبر نیستند. عارضه‌های مختلفی ابتلا به صدفک خالدار را تحریک می‌کنند که از آن جمله می‌توان به عفونت‌های تنفسی، عفونت‌های استرپتوکوکی، التهاب لوزه، آسیب دیدن پوست و مصرف داروهایی همچون لیتیوم، مسدود کننده‌های بتا و داروهای ضدمالاریا اشاره کرد. این نوع صدفک گاهی خود به خود برطرف می‌شود و دیگر عود نمی‌کند، اما گاهی نیز برای مدتی رفع می‌شود و پس از مدتی به صورت لکه‌های پسوریازیس پلاکی دوباره ظاهر می‌شود.

پسوریازیس پوسچولار

پسوریازیس پوسچولار در میان بزرگسالان شایع‌تر از کودکان است و کمتر از ۵ درصد از کل موارد پسوریازیس را تشکیل می‌دهد. این نوع صدفک به صورت تاول‌های سفیدی بروز می‌یابد که حاوی چرک غیرعفونی است و پوست قرمزرنگی دور آن را گرفته است. این تاول‌ها گاهی در نقاط خاصی از بدن، مانند دست و پا، و گاهی در اکثر نقاط بدن ایجاد می‌شود. پسوریازیس پوسچولار عفونی و مسری نیست. این نوع صدفک معمولاً چرخه‌ای دارد که در آن پوست بعد از سرخ شدن، زبر و پوسته پوسته می‌شود و چرک‌دانه روی آن ایجاد می‌شود.

آرتریت پسوریازیس

بیش از ۴۰ درصد از بیماران مبتلا به پسوریازیس دچار التهاب مفصلی هستند که با علائم آتریت همراه است. این عارضه آرتریت پسوریازیس گفته می‌شود و در بازه سنی ۵۰ ـ ۳۰ سال بالاترین درصد شیوع را دارد.

علل پسوریازیس


پسوریازیس یک بیماری خودایمنی است که در پی بروز مشکل در سیستم ایمنی بدن رخ می‌دهد. سلول‌های خاصی به نام سلول‌های تی در سیستم ایمنی وجود دارند. بعضی محرک‌ها باعث می‌شوند که سلول‌های تی مانند زمان مقابله با عفونت یا التیام دادن زخم عمل کنند. این سلول‌ها مواد شیمیایی مولد التهاب را تولید می‌کنند. پسوریازیس نتیجه التهاب و رشد بیش از حد سلول‌های پوستی است. سلول‌های پوستی در حالت عادی هر ۲۸ ـ ۲۱ روز یکبار جایگزین می‌شوند، اما این مدت در بیماران مبتلا به صدفک به ۶ ـ ۲ روز تقلیل می‌یابد. محرک چنین واکنشی شناخته شده نیست، اما بیماران مبتلا به پسوریازیس عموماً متوجه می‌شوند که استرس و اضطراب، آسیب دیدن پوست، عفونت و تغییرات هورمونی موجب حمله بیماری می‌شود. داروهایی مانند لیتیوم، داروهای ضدمالاریا و ایندومتاسین نیز جزء محرک‌های بیماری صدفک به شمار می‌آیند.

عامل‌های خطر


عامل‌های زیر احتمال ابتلا به پسوریازیس را افزایش می‌دهد:

  • ابتلا به بیماری قلبی ـ عروقی و سندرم متابولیک
  • آسیب دیدن پوست
  • سابقه خانوادگی

علائم بیماری صدفک


علائم اصلی پسوریازیس به شرح زیر است:

  • لکه‌های قرمز فلسی زبر که با پوسته‌ای نقره‌ای رنگ پوشیده شده که به راحتی پوسته پوسته می‌شود و می‌ریزد.
  • سوزش و خارش شدید

البته علائم تمام بیماران با هم یکسان نیست و به نوع پسوریازیس بستگی دارد. شدت بیماری و علائم از خفیف تا شدید متغیر است:

  • پسوریازیس خفیف کمتر از ۳ درصد از بدن را پوشش می‌دهد.
  • پسوریازیس متوسط ۱۰ ـ ۳ درصد بدن را درگیر می‌کند.
  • پسوریازیس شدید بیشتر از ده درصد بدن را پوشش می‌دهد.

تشخیص بیماری پسوریازیس


افرادی که دچار راش مداوم و مزمنی باشند که با مصرف داروهای بدون نسخه برطرف نمی‌شود، باید برای تشخیص عارضه‌ی پوستی خود به پزشک مراجعه کنند. پزشک علائم را بررسی می‌کند، سوالاتی را درباره سابقه پزشکی خانوادگی و فردی بیمار می‌پرسد و نمونه‌برداری از پوست را انجام می‌دهد. آزمایش خون برای تشخیص پسوریازیس کاربرد ندارد.

حتما بخوانید: پیشگیری از چروک شدن پوست

 روش های درمان بیماری پسوریازیس


در این بخش روش‌های مختلف درمان پسوریازیس را به اختصار توضیح می‌دهیم.

درمان موضعی

داروهای موضعی معمولاً نخستین درمانی است که برای پسوریازیس خفیف تا متوسط توصیه می‌شود. این داروها شامل کرم‌ها و پمادهایی می‌شود که باید روی ناحیه‌ی درگیر استعمال شود. برخی بیماران فقط با استفاده از این داروهای موضعی می‌توانند عارضه‌شان را کنترل کنند، البته ممکن است بیشتر از ۶ هفته طول بکشد تا اثر قابل ملاحظه‌ای مشاهده شود. پسوریازیس پوست سر با ترکیبی از شامپو و پماد درمان می‌شود.

کرم نرم کننده

کرم نرم کننده (امولینت) نوعی درمان مرطوب کننده است که برای جلوگیری از از دست دادن آب پوست و پوشاندن پوست با لایه‌ای محافظ مستقیماً روی پوست زده می‌شود. چنانچه پسوریازیس خفیف باشد، احتمالاً کرم نرم کننده نخستین درمانی است که پزشک معالج توصیه خواهد کرد. کاهش خارش و پوسته پوسته شدن مزیت اصلی کرم نرم کننده به شمار می‌رود. به علاوه بعضی داروهای موضعی روی پوست مرطوب بهتر عمل می‌کنند. بعد از استعمال کرم نرم کننده باید حداقل ۳۰ دقیقه صبر کنید، سپس از داروهای موضعی استفاده کنید.

کرم یا پماد استروئیدی

کرم یا پماد استروئیدی (کوریتیکواستروئیدهای موضعی) معمولاً برای درمان پسوریازیس خفیف تا متوسط اکثر نقاط بدن توصیه می‌شود. این داروها خارش و التهاب را کاهش می‌دهند و تولید سلول‌های پوست را آهسته می‌کنند. کورتیکواستروئیدهای موضعی در قدرت‌های مختلف از ملایم تا بسیار قوی وجود دارند. این داروها را فقط باید با دستور پزشک مصرف کنید. پزشکان کورتیکواستروئیدهای موضعی قوی‌تر را فقط برای استفاده بر روی ناحیه‌های کوچکی از پوست یا بر روی لکه‌های بسیار ضخیم تجویز می‌کنند.

آنالوگ ویتامین دی

کرم آنالوگ ویتامین دی معمولاً همراه با یا به جای کرم‌های استروئیدی برای درمان صدفک خفیف تا متوسطی توصیه می‌شود که ناحیه‌هایی مانند دست و پا، بالاتنه یا پوست سر را درگیر کرده است. این کرم تولید سلول‌های پوستی را آهسته می‌کند و اثر ضدالتهابی دارد.

بازدارنده‌های کلسینورین

بازدارنده‌های کلسینورین مانند تاکرولیموس و پیمکرولیموس پمادها یا کرم‌هایی هستند که فعالیت سیستم ایمنی را کاهش می‌دهند و به کاهش التهاب کمک می‌کنند. این داروها، در صورت موثر نبودن کرم‌های استروئیدی، برای درمان پسوریازیس ناحیه‌های حساسی مانند پوست سر، ناحیه تناسلی و چین‌های پوستی توصیه می‌شوند. بازدارنده‌های کلسینورین در شروع دوره مصرف، پوست را تحریک می‌کنند و باعث احساس خارش و سوزش می‌شوند، البته این عوارض معمولاً ظرف یک هفته برطرف می‌شود.

قطران زغال سنگ

قطران زغال سنگ روغن غلیظ و سنگینی است که احتمالاً قدیمی‌ترین درمان بیماری صدفک به شمار می‌آید. سازو کار تاثیرگذاری آن کاملاً مشخص نیست، اما این دارو التهاب، خارش و زبر و پوسته پوسته شدن را کاهش می‌دهد. چنانچه داروهای موضعی موثر نباشد، قطران زغال سنگ برای درمان پسوریازیس دست و پا، بالاتنه یا پوست سر به کار برده می‌شود.

دیترانول

بیش از ۵۰ سال است که دیترانول برای درمان پسوریازیس به کار برده می‌شود. تاثیرگذاری دیترانول در سرکوب تولید سلول‌های پوست اثبات شده است و این دارو عوارض جانبی انگشت‌شماری دارد. البته اگر دارو بسیار غلیظ باشد، پوست را می‌سوزاند. چون دیترانول هر چیزی، از جمله پوست، لباس و وسایل سرویس بهداشتی، را که با آن تماس داشته باشد، لک می‌کند، این دارو معمولاً برای یک دوره کوتاه، برای بیماران بستری در بیمارستان و جهت درمان پسوریازیس دست و پا یا بالاتنه تجویز می‌شود. پرستار یا همراهی که دستکش پوشیده است، این دارو را روی پوست بیمار می‌زند، دیترانول ۶۰ ـ ۱۰ دقیقه روی پوست باقی می‌ماند و بعد شسته می‌شود.

فتوتراپی

فتوتراپی درمانی است که در آن از نور طبیعی و مصنوعی برای درمان بیماری صدفک استفاده می‌شود. درمان با نور مصنوعی معمولاً تحت نظر متخصص پوست در بیمارستان‌ها و بعضی مراکز تخصصی انجام می‌شود.

فتوتراپی UVB  (ماوراءبنفش B)

فتوتراپی UVB با استفاده از طول موج نور نامرئی برای چشم انسان انجام می‌شود. این نورها تولید سلول‌های پوست را آهسته می‌کنند و گونه‌هایی از پسوریازیس را که به درمان‌های موضعی واکنش نشان نداده‌اند، با موفقیت درمان می‌کنند. هر جلسه فتوتراپی UVB  فقط چند دقیقه طول می‌کشد، اما لازم است که بیمار به مدت ۸ ـ ۶ هفته، هفته‌ای دو یا سه بار به بیمارستان مراجعه کند.

پسورالن و اشعه ماوراء بنفش A) UVA)

ابتدا قرصی حاوی ترکیبات پسورالن به بیمار داده می‌شود یا پسورالن مستقیماً در پوست تزریق می‌شود. این دارو پوست را به نور حساس‌تر می‌کند. سپس طول موجی از نور به نام ماوراءبنفش A) UVA) به پوست تابانده می‌شود. عمق نفوذ این نور بیشتر از نور ماوراءبنفش B است. این روش برای درمان پسوریازیس شدیدی توصیه می‌شود که به درمان‌های دیگر واکنش نشان نداده است.

نوردرمانی ترکیبی

ترکیب فتوتراپی و روش‌های دیگر غالباً تاثیرگذاری درمان را افزایش می‌دهد. برخی پزشکان از فتوتراپی UVB در کنار قطران زغال سنگ استفاده می‌کنند، چون قطران باعث می‌شود که پوست پذیرنده‌ی بهتری برای نور باشد. ترکیب فتوتراپی UVB  و کرم دیترانول نیز موثر است.

حتما بخوانید: ۶ روش برای مراقبت از انواع پوست صورت

قرص، کپسول و آمپول

چنانچه بیماری صدفک شدید باشد یا درمان‌های دیگر موثر نباشد، متخصص درمان‌های سیستمی را توصیه می‌کند که بر کل بدن اثر می‌گذارند. درمان‌های سیستمی به دو نوع اصلی غیربیولوژیک و بیولوژیک تقسیم‌بندی می‌شوند؛ داروهای غیربیولوژیک معمولاً به صورت قرص یا کپسول و داروهای بیولوژیک به صورت آمپول تجویز می‌شوند.

داروهای غیربیولوژیک

  • متوترکسات: متوترکسات پسوریازیس را با کند کردن تولید سلول‌های پوستی و سرکوب التهاب کنترل می‌کند. این دارو معمولاً یک بار در هفته مصرف می‌شود.
  • سیکلوسپورین: سیکلوسپورین سیستم ایمنی را سرکوب می‌کند. این دارو در ابتدا برای پیشگیری از پس زدن پیوند تجویز می‌شد، اما تاثیرگذاری آن در درمان انواع پسوریازیس نیز به اثبات رسیده است. سیکلوسپورین معمولاً به صورت روزانه مصرف می‌شود.
  • آسیترتین: آسیترتین رتینوئیدی خوراکی است که تولید سلول‌های پوستی را کاهش می‌دهد. این دارو برای درمان پسوریازیس شدیدی تجویز می‌شود که به دیگر درمان‌های سیستمی غیربیولوژیک واکنش نشان نداده است. آسیترتین معمولاً هر روز مصرف می‌شود.

درمان بیولوژیک

درمان‌های بیولوژیک التهاب را با تحریک کردن سلول‌های پرکار سیستم ایمنی کاهش می‌دهند. این درمان‌ها معمولاً برای بیمارانی توصیه می‌شود که نمی‌توانند از درمان‌های دیگر استفاده کنند یا پسوریازیس شدیدی دارند که به درمان‌های دیگر واکنش نشان نداده است. داروهای بیولوژیک زیر برای درمان بیماری صدفک به کار برده می‌شود:

  • اتانرسپت: پزشک روش تزریق اتانرسپت را به بیمار آموزش می‌دهد تا بتواند آن را دو بار در هفته تزریق کند. چنانچه اثری از بهبودی پس از ۱۲ هفته مشاهده نشود، درمان متوقف می‌شود.
  • ادالیموماب: این دارو هر دو هفته یک بار تزریق می‌شود. چنانچه اثری از بهبودی پس از ۱۶ هفته مشاهده نشود، درمان متوقف می‌شود.
  • اینفلکسیماب: اینفلکسیماب با سرم در بیمارستان به بیمار تزریق می‌شود. در شش هفته نخست سه سرم تزریق می‌شود، سپس هر هشت هفته یک بار یک سرم تزریق می‌شود. چنانچه اثری از بهبودی پس از ۱۰ هفته مشاهده نشود، درمان متوقف می‌شود.
  • آستکینوماب: آستکینوماب در ابتدای درمان تزریق می‌شود و نوبت بعدی تزریق به چهار هفته بعد موکول می‌شود. پس از آن تزریق هر ۱۲ هفته یکبار تکرار می‌شود. چنانچه اثری از بهبودی پس از ۱۶ هفته مشاهده نشود، درمان متوقف می‌شود.

عوارض


بیماران مبتلا به پسوریازیس عموماً به دلیل ظاهر ناخوشایند لکه‌ها با مشکل اعتماد به نفس مواجه می‌شوند و از دیگران کناره‌گیری می‌کنند. تحمل ناراحتی جسمی، خارش و درد ناشی از پسوریازیس در کنار عوارض روحی این بیماری پوستی، کیفیت زندگی بیمار را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. شاید به همین دلایل باشد که بسیاری از بیماران دچار پسوریازیس از افسردگی نیز رنج می‌برند. به علاوه بیماری صدفک خطر ابتلا به ناراحتی‌های قلبی ـ عروقی و عارضه‌های دیگر را افزایش می‌دهد.

پاسخ دهید